Pareto Analizi (80/20) Nedir? Strateji ve Operasyonda Kullanımı

Pareto analizi (80/20) sonuçların çoğunun, nedenlerin yalnızca küçük bir kısmından kaynaklandığını gösteren güçlü bir prensiptir. İş dünyasında bu yaklaşım genellikle satışların, müşterilerin ya da problemlerin belirli bir kısmının toplam etkiyi oluşturduğunu gösterir. Bu bakış açısı, kaynakların daha verimli kullanılmasına olanak sağlar.

Strateji ve operasyon süreçlerinde bu yöntemin kullanılması durumunda, önceliklendirme çok daha net hale gelir. Hangi ürünlerin, hangi müşterilerin ya da hangi süreçlerin gerçek değer yarattığı kolayca tespit edilebilir. Bu da, daha hızlı ve doğru kararlar alınmasını mümkün hale getirir.

Bu rehberde, Pareto analizinin mantığını açıklıyor, strateji ve operasyon tarafında nasıl uygulanacağını ve işletmelere nasıl somut fayda sağladığını örneklerle anlatıyoruz.

Pareto Analizi Nedir ve Temel Mantığı Nasıl Çalışır?

Pareto Analizi, İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto’nun gözlemlerine dayanır. Pareto, servetin büyük bölümünün toplumun küçük bir kesiminde toplandığını fark etmiş ve bu dağılımın farklı alanlarda da benzer şekilde ortaya çıktığını gözlemlemiştir. Zamanla bu yaklaşım iş dünyasına da uyarlanmıştır.

Pareto analizi 80 20 kuralı nedir sorusunun cevabı olarak, sonuçların yaklaşık yüzde 80’inin nedenlerin yüzde 20’sinden kaynaklandığını ifade eden ve önceliklendirme yapmayı kolaylaştıran bir yöntem yaklaşımı olarak verilir

Temel mantıkta, tüm girdiler aynı etkiye sahip değildir. Bazı ürünler, müşteriler ya da süreçler toplam sonucun büyük kısmını üretir. Bu yöntem, kritik azınlığı tespit etmeyi ve asıl odağın buraya verilmesini sağlar.

Bu yaklaşım sayesinde karmaşık görünen problemler sadeleştirilir ve öncelikler netleşir.

Pareto Analizi Neden Stratejik Kararlarda Önemlidir?

Stratejik kararlar genellikle belirsizlik altında alınır. Hangi ürün grubuna yatırım yapılmalı, hangi pazara odaklanılmalı veya hangi müşteri segmenti büyütülmeli gibi sorular net cevaplar gerektirir.

Pareto Analizi bu noktada veriye dayalı bir çerçeve sunar. Örneğin; toplam cironun yüzde 80’ini üreten ürünlerin yalnızca yüzde 20’lik bir gruptan geldiği fark edildiğinde, stratejik yatırımlar bu ürünlere yönlendirilebilir.

Bu sayede kaynaklar dağılmadan, en yüksek getiriyi sağlayacak alanlara odaklanılır. Strateji daha net, uygulanabilir ve ölçülebilir hale gelir.

Operasyonel Süreçlerde Pareto Analizi Nasıl Kullanılır?

Operasyonel süreçlerde Pareto Analizi, zaman kaybı ve verimsizliklerin kaynağını tespit etmek için kullanılır. Günlük iş yükünün büyük kısmı genellikle az sayıda problemden kaynaklanır.

Örneğin müşteri şikayetlerinin çoğu, sınırlı sayıda hatadan doğuyor olabilir. Bu yöntem ile hatalar tespit edildiğinde, tüm süreci değiştirmek yerine yalnızca kritik noktaların iyileştirilmesi mümkün olur.

Bu yaklaşım operasyon ekiplerinin yükünü azaltır ve iyileştirme çalışmalarını daha yönetilebilir hale getirir.

Satış ve Gelir Yönetiminde Pareto Analizi

Satış tarafında Pareto Analizi en sık kullanılan alanlardan biridir. Çoğu işletmede müşterilerin küçük bir kısmı, toplam gelirin büyük bölümünü oluşturur. Bu müşterileri tanımlamak ve elde tutmak, büyümenin temel anahtarıdır.

Pareto yaklaşımıyla hangi müşterilerin yüksek CLV ürettiği, hangi ürünlerin karlılığı sürüklediği netleşir. Böylece indirim, kampanya ve sadakat programları doğru segmente yönlendirilir.

Bu durum, karlılığı artırırken gereksiz pazarlama harcamalarını da azaltır.

Pareto Analizi ile Problem Çözme ve Önceliklendirme

Pareto analizi, doğru uygulandığında karar alma süreçlerini hızlandırır, operasyonel karmaşayı azaltır ve işletmelerin sınırlı kaynaklarını en yüksek etki yaratan alanlara yönlendirmesine yardımcı olur.

Pareto Analizi, problem çözme süreçlerinde de güçlü bir araçtır. Her problem aynı önemde değildir ve hepsiyle aynı anda ilgilenmek çoğu zaman mümkün değildir.

Önce problemlerin sıklığı veya etkisi ölçülür. Ardından bu problemler etki büyüklüğüne göre sıralanır. Genellikle problemlerin küçük bir kısmı, toplam etkinin büyük bölümünü yaratır.

Bu yöntem, ekiplerin enerjisini doğru noktaya yönlendirmesini sağlar ve hızlı sonuç alınmasına yardımcı olur.

Pareto Analizi Uygulama Adımları

Pareto Analizi uygulamak için öncelikle veri toplanır. Bu veriler satış rakamları, hata türleri, müşteri şikayetleri veya süreç süreleri olabilir. Ardından veriler sınıflandırılır ve frekans ya da etki büyüklüğüne göre sıralanır.

Bir Pareto tablosu veya grafiği oluşturularak hangi faktörlerin en büyük paya sahip olduğu görselleştirilir. Bu görsel analiz, karar vericiler için oldukça açıklayıcıdır.

Son adımda ise aksiyon planı oluşturulur ve yalnızca kritik faktörlere odaklanılır.

Pareto Analizinin Sınırları ve Yanlış Kullanımı

Pareto Analizi güçlü bir araç olsa da tek başına tüm problemleri çözmez. Her durumda birebir 80/20 dağılımı beklemek yanıltıcı olur. Oranlar sektöre ve duruma göre değişebilir.

Yalnızca kısa vadeli sonuçlara odaklanmak, uzun vadeli fırsatların gözden kaçmasına neden olabilir. Bu nedenle yaklaşım, diğer analiz araçlarıyla birlikte kullanıldığında daha sağlıklı sonuçlar verir.

Pareto analizi doğru kullanıldığında, strateji ve operasyon arasında güçlü bir köprü kurar.

Grafik Nasıl Okunur

Pareto analizi yorumlama, analiz sonucunda en yüksek etkiyi yaratan faktörlerin belirlenerek kaynakların bu alanlara yönlendirilmesi sürecini ifade eder.

• Sütunlar problem sıklığını gösterir
• Çizgi kümülatif etkiyi ifade eder
• İlk 2 problem toplam şikayetlerin %60’ını oluşturur

Yorum
Tüm problemleri çözmeye çalışmak yerine geç teslimat ve hasarlı ürün sorunlarına odaklanmak, toplam memnuniyetsizliğin büyük bölümünü ortadan kaldırır.

Pareto + TOC Birlikte Kullanım Örneği

Pareto Analizi, neyin önemli olduğunu, TOC ise nereden başlanması gerektiğini gösterir. Birlikte kullanıldığında oldukça güçlü bir karar çerçevesi sunar.

Birlikte Kullanım Tablosu

Örnek

Pareto analizi örneği, müşteri şikayetlerinin büyük kısmının az sayıda problemden kaynaklandığını göstererek iyileştirme çalışmalarının hangi alanlara odaklanması gerektiğini netleştirir.

• Pareto analizi gösteriyor ki gecikmelerin %70’i paketleme kaynaklı
• TOC analizi paketleme masasını şişe boynu olarak tanımlıyor
• Önce paketleme süreci sadeleştiriliyor
• Ardından diğer süreçler bu hıza göre hizalanıyor

Sonuç
Hem doğru problem seçiliyor hem de doğru noktadan çözüm başlatılıyor.

Satış, E Ticaret ve Operasyon İçin Ayrı Pareto Örnekleri

Satışta Pareto Analizi Örneği

Yorum;

En yüksek değeri üreten müşteri grubuna özel fiyatlama ve sadakat stratejileri geliştirilmelidir.

E Ticarette Pareto Analizi Örneği

Yorum;
Stok, reklam ve vitrin alanları en çok satan ürünlere göre planlanmalıdır.

Operasyonda Pareto Analizi Örneği

Yorum;
Operasyonel iyileştirme, öncelikle paketleme ve kargo süreçlerinden başlatılmalıdır.